Bitkisel ve Hayvansal Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar, İlkeler

Amaç

Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, bitkisel ve hayvansal atık yağların üretiminden bertarafına kadar, çevreye zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı bir biçimde alıcı ortama verilmesinin önlenmesini, bu atık yağların yönetiminde gerekli teknik ve idari standartların oluşturulmasını, geçici depolama, geri kazanım ve bertaraf tesislerinin kurulması ve bu tesislerin çevreyle uyumlu yönetimi için buna yönelik prensip, politika ve programların belirlenmesi için hukuki ve teknik esasların düzenlenmesini sağlamaktır.

Kapsam

Madde 2- Bu Yönetmelik bitkisel ve hayvansal atık yağların geçici depolanması, toplanması, taşınması, geri kazanılması, bertarafı, ticareti, ithalat ve ihracatı ile transit geçişine ilişkin yasak, sınırlama ve yükümlülükleri, alınacak önlemleri, yapılacak denetimleri, tabi olunacak hukuki ve cezai sorumlulukları düzenler.

Hukuki Dayanak

Madde 3- Bu Yönetmelik, 9 Ağustos 1983 tarihli ve 2872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevre Kanunu'nun 1 ve 3 üncü maddelerinde öngörülen amaç ve ilkeler doğrultusunda, bu Kanunun 8, 11 ve 12 nci maddeleri ile 8 Mayıs 2003 tarihli ve 25102 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4856 sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 1 ve 2 inci maddelerinde belirtilen amaç ve görevler doğrultusunda Kanunun 9 uncu maddesinin (d), (h), (o), (p), (s) bentlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;

Bakanlık: Çevre ve Orman Bakanlığı'nı,

Yönetmelik: Bitkisel ve Hayvansal Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğini,

Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği: 27.08.1995 tarihli ve 22387 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği'ni

Bitkisel Yağ: Bitkisel kökenli ve orijinal kullanım amacına uygun olarak piyasaya arz edilen gıda yağlarını,

Hayvansal Yağ: Hayvansal kaynaklı yağları (iç yağları, kuyruk yağları vb.)

Ham Yağ: Bitkisel yağlı tohumlardan veya meyvelerden muhtelif fiziksel ve kimyasal proseslerle elde edilen yağ ürününü,

Yemeklik Bitkisel Yağ Üreticisi: Gıda için orijinal kullanım amacına uygun olarak yağ üreten tesisleri veya bunları ithal eden gerçek ve tüzel kişileri,

Atık Mineral Yağ: Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği kapsamına giren atık motor ve sanayi yağlarını,

Atık Yağ Üreticisi: Faaliyetleri esnasında ayda 30 kg ve üzerinde bitkisel ve hayvansal atık yağ oluşmasına neden olan, kaynağın bilinmemesi durumunda ise bu tür atıkları mülkiyetinde bulunduran gerçek ve tüzel kişileri,

Atık Yağ: Bitkisel ve hayvansal atık yağları,

Bitkisel Atık Yağ: Rafine sanayinden çıkan soap-stock'ları, tank dibi tortularını, kullanılmış kızartma yağları, çeşitli tesislerin yağ tutucularından çıkan yağları ve kullanım süresi geçmiş olan bitkisel yağları,

Hayvansal Atık Yağ: Gıda ihtiyacında kullanılmayan hayvansal yağları,

Kullanılmış Kızartmalık Yağlar: Yüksek sıcaklık altında okside olmuş, tekrar kullanımı sağlık açısından uygun olmayan kızartma yağlarını,

Soap-Stock: Bitkisel ham yağların rafinasyonunda serbest yağ asitlerinin kostik ile nötralizasyonu ve yıkama sonrasında ayrıştırılan yan ürünü,

Tank Dibi Tortu: Yağ üreticisi tesislerin ham bitkisel yağ depolarında dibe çöken ve yağ ihtiva eden tortuları,

Yağlı Toprak : Yemeklik bitkisel yağ rafinasyonu yapan fabrikalardan vinterizasyon esnasında açığa çıkan yağlı toprakları,

Vinterizasyon: Rafine edilmiş bitkisel yağlardan stearinin alınması işlemlerini,

Bertaraf: Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği veya Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında nihai bertaraf işlemlerini,

Geri Kazanım: Bitkisel ve hayvansal atık yağların Bakanlıktan lisans almış geri kazanım tesisleri tarafından toplanarak endüstride kullanılacak yarı mamül (külçe sabun, kimya sanayinde kullanılacak hammadde vb.) ve yeni ürün (yem sanayi için asit yağı, biodizel vb.) elde edilmesi işlemlerini,

Ürün: Bitkisel ve hayvansal atık yağların işlenmesi ve çeşitli katkılarla karıştırılması sonucu oluşan ve standardı olan nihai maddeyi,

Rafinasyon: Ham yağların rafine edilerek, ulusal veya uluslararası standartlar ile şartnamelere uygun yemeklik bitkisel yağ elde edilmesi işlemlerini,

Toplayıcı: Lokanta, restoran, yemek fabrikaları, otel, motel, yemekhaneler, turistik tesisler, tatil köyleri gibi yerlerden kullanılmış kızartmalık yağları ve hayvansal atık yağları lisanslı geri kazanım firmaları adına toplayan gerçek ve tüzel kişileri,

Geçici Depolama: Atık yağların geri kazanımı veya bertarafından önce tesis sahasında veya ayrı bir alanda yönetmelikteki teknik koşullara göre belirli bir süre depolanmasını;

Ulusal Atık Taşıma Formu: Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin ekinde bulunan taşıma formlarını,

Lisans: Geri kazanım tesislerinin atık yağ toplamak için Bakanlıktan, atık yağ taşıyacak firmaların ve araçların ise ilgili valilikten alacakları yeterlilik belgesini,

Sabun: Bitkisel ve hayvansal atık yağların veya yağ asitlerinin alkali hidroksitler ile reaksiyonu sonucunda elde edilen genellikle temizleyici olarak kullanılan ürünleri,

Biodizel: Kolza (kanola), ayçiçek, soya, aspir gibi yağlı tohum bitkilerinden elde edilen yağlar ile bitkisel atık yağların veya hayvansal atık yağların bir katalizatör eşliğinde kısa zincirli bir alkol ile (metanol veya etanol) reaksiyonu sonucunda açığa çıkan ve yakıt olarak kullanılan ürünü,

Asit Yağı: Soap-Stocklardan elde edilen, sabun, yem ve destilasyon sanayinde kullanılan yüksek serbest yağ asidi içeren yağları, ifade eder.

Genel İlkeler

Madde 5- Bitkisel ve hayvansal atık yağların yönetimine ilişkin ilkeler şunlardır:

a) Bitkisel ve hayvansal atık yağların ithali yasaktır. İhracatı ve transit geçişiyle ilgili kurallar Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine tabidir.

b) Bitkisel ve hayvansal atık yağlar ile bu yağların işlenmesi sonucu oluşan atıkların çevreye zarar verecek şekilde depolanması, taşınması, doğrudan veya dolaylı bir biçimde yüzeysel sular ile yeraltı suyuna, denizlere, kanalizasyona, drenaj sistemleri ile toprağa verilmesi ve mevcut düzenlemeler ile belirlenen limitleri aşarak hava kirliliğine neden olacak şekilde yakılması yasaktır.

c) Kullanılmış kızartmalık yağların doğrudan veya dolaylı olarak yemeklik yağlara, ham yağlara, mineral yağlara, büyük ve küçük baş hayvanların yemlerine karıştırılması yasaktır. Bu yağlar ancak biodizel üretim tesislerinde geri kazanım amacıyla kullanılabilir. Biodizel üretimine uygun olmayan kullanılmış kızartmalık yağlar bertaraf edilir.

d) Bitkisel ve hayvansal yağların kaynakta özelliklerine göre sınıflandırılarak depolanması esastır.

e) Bitkisel ve hayvansal atık yağların yarattığı çevresel kirlenme ve bozulmadan doğan zararlardan dolayı, atık yağ üreticileri, toplayıcıları, taşıyıcıları, geri kazanım ve bertarafçıları kusur şartı aranmaksızın sorumludur. Bu faaliyetler sonucu meydana gelen zararlardan dolayı tazminat sorumluluğu saklıdır.

f) Bitkisel yağların rafinasyonu sonucu ortaya çıkan yağlı topraklar kolaylıkla tutuşabildiğinden, orman ve ağaçlandırma alanlarına, tarım arazilerine ve buna benzer yerlere bırakılamaz, açık alanlarda kontrolsüz olarak geçici depolanamaz, geri kazanım imkanlarının bulunmaması durumunda bertaraf edilir.

g) Boşaltılmış olan toplama kapları, tank ve konteynerlerin geri kazanım tesislerinde ve geçici depolama alanlarında, hijyen koşullarının sağlanması için dezenfekte edilmeleri zorunludur.

h) Bitkisel ve hayvansal atık yağlar, toplama lisanslı geri kazanım tesisleri ile geçici depolama izni almış toplayıcılar tarafından toplanır. Bunun dışındaki gerçek ve tüzel kişiler tarafından atık yağlar ticari amaçlar ile toplanamaz, alınıp satılamaz.

ı) Bitkisel atık yağlar ile kontamine olmuş bitkisel yağlar, atık yağ olarak değerlendirilir ve bu yönetmelik hükümlerine göre geri kazanılır veya bertaraf edilir.

j) Ayda 30 kg ve üzerinde kullanılmış kızartma yağı üreten lokanta, yemek fabrikaları, otel, motel, yemekhaneler, fast-food zincirleri, turistik tesisler ve tatil köyleri ile diğer benzeri tesisler, atık yağlarının toplanması için geri kazanım tesisleriyle veya bunların yetkilendirecekleri toplayıcılarla yıllık sözleşme yapmakla yükümlüdürler. Bu yağların ücretsiz olarak geri kazanımcıya veya toplayıcılara teslim edilmesi esastır.

k) Bitkisel ve hayvansal atık yağların toplanması, geçici depolanması, geri kazanımı veya bertarafı uzman kişilerce yapılır. Bu hususlarda ilgili tesislerde teknisyen ve mühendis bulundurulur.

l) Bitkisel ve hayvansal atık yağların yönetiminden kaynaklanan her türlü çevresel zararın giderilmesi için yapılan harcamalar kirleten öder prensibine göre atıkların yönetiminden sorumlu olan gerçek ve tüzel kişiler tarafından karşılanır. Bitkisel ve Hayvansal atık yağların yönetiminden sorumlu kişilerin çevresel zararı durdurmak, gidermek ve azaltmak için gerekli önlemi almaması veya bu önlemlerin yetkili makamlarca doğrudan alınması nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan gerekli harcamalar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre bitkisel ve hayvansal atık yağların yönetiminden sorumlu olanlardan tahsil edilir.

 

İKİNCİ BÖLÜM

Görev, Yetki ve Yükümlülükler

Bakanlığın Görev ve Yetkileri

Madde 6- Bakanlık, bu yönetmeliğin uygulanmasına yönelik işbirliğini ve koordinasyonu sağlamakla, atık yağ geri kazanım tesislerine toplama lisansı vermekle görevli ve yetkilidir.

Mülki Amirlerin Görev ve Yetkileri

Madde 7- Mahallin en büyük mülki amiri,

a) Belediyelerin yetki alanı dışında bulunan ayda 30 kg ve üzerinde kullanılmış kızartmalık yağ üreten atık üreticilerini belirleyerek bunların toplama lisansı almış geri kazanım tesisleriyle veya geçici depolama izni verilen toplayıcılarla yıllık sözleşme yapmalarını sağlamakla, sözleşme yapmayanlara gerekli cezai işlemi uygulamakla,

b) Geçici depolama alanlarının Ek-3'de verilen teknik özelliklere göre kurulmasını sağlamakla, bunlara 23 üncü maddeye göre izin vermekle, denetlemekle,

c) Yönetmelik kapsamına giren atık yağ geri kazanım tesislerini tespit ederek toplama lisansı almak üzere Bakanlığa müracaat etmelerini sağlamakla,

d) Geri kazanım tesislerini denetlemekle,

e) Atık yağ taşıma lisansı vermekle, 6 aylık periyotlarla araçların lisans koşullarına uygunluğunu denetlemekle, lisans verilen ve lisansı iptal edilen firma ve araçları Bakanlığa bildirmekle,

f) Geri kazanım tesislerinden alınacak bilgileri ve ulusal atık taşıma formlarını değerlendirerek, ilde oluşan atık yağ miktarlarını, geri kazanılan ve bertaraf edilen miktarları 6 aylık dönemler halinde Bakanlığa bildirmekle,

g) Belediye hudutları ve mücavir alan sınırları dışında kalan yerlerde kurulacak bitkisel ve hayvansal atık yağ bertaraf ve geri kazanım tesislerine inşaat ruhsatı vermekle, görevli ve yetkilidir.

Belediyelerin Görev ve Yetkileri

Madde 8- Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler,

a) Yetki sahasında bulunan lokantalar, sanayi mutfakları, oteller, tatil köyleri, motel ve yemekhaneler, hazır yemek üretimi yapan firmalar ile diğer yerlerde gerekli denetimleri yaparak kullanılmış kızartmalık yağların kanalizasyona dökülmesini önleyici tedbirleri almakla,

b) Sınırları dahilinde ayda 30 kg ve üzerinde kullanılmış kızartmalık yağ üreten işletmelerin lisanslı geri kazanım tesisleriyle veya valilikten geçici çalışma izni almış toplayıcılarla yıllık sözleşme yapmalarını sağlamakla, buna ilişkin kayıtları ilgili valiliğe bildirmekle, sözleşme yapmayanlara gerekli cezai işlemi uygulamakla,

c) 2007 yılından itibaren kızartmalık yağların hanelerden toplanması için gerekli sistemi kurmakla, halkı bu konuda bilgilendirilerek atık yağ toplama faaliyetlerini 2007 yılı itibariyle başlatmakla,

d) Belediye sınırları içinde kurulacak geri kazanım tesislerine inşaat ruhsatı vermekle, görevli ve yetkilidir.

Yemeklik Bitkisel Yağ Üreticilerinin Yükümlülükleri

Madde 9- Yemeklik Bitkisel yağ üreticileri,

a) Ürün ambalajlarının etiketlerinde Ek-4'de yer alan çevre bilgisine yer vermekle,

b) Rafinasyon tesisinden çıkan atık yağları (soap-stock, tank dibi tortuları, yağlı toprak, atıksu arıtma tesislerinin yağ tutucularından çıkan atık yağlar vs.) taşıma lisanslı araçlarla doğrudan geri kazanım veya bertaraf tesisine göndermekle,

c) Kullanılmış kızartmalık yağların düzenli olarak toplanması amacıyla halkın eğitimi ve bilinçlendirilmesine yönelik çalışmaları desteklemekle, belediyelerin kullanılmış kızartmalık yağ toplama faaliyetlerine katılmakla yükümlüdürler.

Atık Yağ Üreticisinin Yükümlülükleri

Madde 10- Atık yağ üreticileri,

a) Bitkisel ve hayvansal atık yağları diğer atık madde ve çöplerden ayrı olarak biriktirmekle,

b) Faaliyetleri sonucu oluşan atık yağların biriktirilmesi için sızdırmaz, iç ve dış yüzeyleri korozyona dayanıklı bidon, konteyner ve tank gibi toplama kaplarını kullanmakla,

c) Atık yağları lisanslı taşıyıcılarla lisanslı geri kazanım veya bertaraf tesislerine göndermekle,

d) Atık yağ sevkiyatında ulusal atık taşıma formu kullanmakla ve her taşımadan sonra bunların bir kopyasını ilgili valiliğe göndermekle, bu belgeleri 5 yıl süreyle tesiste muhafaza etmekle,

e) Geri kazanım veya bertaraf tesisleriyle olabilecek uyuşmazlıkları ilgili valiliğe ve Bakanlığa bildirmekle, uyuşmazlık giderilinceye kadar uyuşmazlığa konu olan atık yağları kendi depolarında muhafaza altında bulundurmakla, yükümlüdürler.

Atık Yağ Geri Kazanım Tesisi İşletmecilerinin Yükümlülükleri

Madde 11- Bitkisel ve hayvansal atık yağ geri kazanım tesisi işletmecileri,

a) Bakanlıktan atık yağ toplama lisansı almakla,

b) Faaliyetlerine ilişkin raporlarını yıllık olarak ilgili valiliğe göndermekle,

c) Atık yağın tesise kabul kriterlerini belirlemekle, atık yağın taşıma formunda belirtilen atık tanımına uygunluğunu tespit etmekle,

d) Kullanılmış kızartmalık yağların toplanması için geri kazanım tesisleri dışında geçici depolama alanlarının yönetmeliğin 12 nci maddesine göre kurulmasını veya kurdurulmasını sağlamakla, bu alanlar için 23 üncü maddeye göre geçici depolama izni almakla veya alınmasını temin etmekle,

e) Tesise getirilen atık yağların analizini yaparak üretici beyanına uygunluğunu tespit etmekle, atık yağın uygun bulunması halinde ulusal atık taşıma formunu imzalayarak teslim almakla ve atık taşıma formlarının bir nüshasını her taşımadan sonra ilgili valiliğe göndermekle,

f) Tesise kabul edilen bitkisel ve hayvansal atık yağları cinslerine göre ayrı ayrı depolamakla,

g) Personel eğitimi yapmak, acil durum planlarını hazırlamak, atık yönetimiyle ilgili işletme kayıtlarını tutmak ve bu kayıtları 5 yıl süreyle tesiste bulundurmakla,

h) Geri kazanım işlemleri sonucunda ortaya çıkan atıkları ve bunlarla kontamine olmuş malzemeleri bertaraf etmekle veya ettirmekle, buna ilişkin harcamaları karşılamakla,

ı) Taşıma formu ve lisans belgesi olmayan taşıyıcılarla getirilen bitkisel ve hayvansal atık yağları tesise kabul etmemekle ve durumu ilgili valiliğe bildirmekle, yükümlüdürler.

Kullanılmış Kızartmalık Yağ Toplayıcılarının Yükümlülükleri

Madde 12- Kullanılmış kızartmalık yağ toplayıcıları,

a) Geçici depolama alanlarını Ek-3'de verilen esaslara göre kurmakla,

b) Kurulacak geçici depolama alanları için 23 üncü madde gereğince valilikten izin almakla,

c) Geri kazanım tesisleriyle sözleşme yapmakla, geçici depolama izni müracaatlarında bu sözleşmeyi valiliğe ibraz etmekle,

d) Lokanta, yemek fabrikaları, otel, motel, yemekhaneler, fast-food zincirleri, turistik tesisler ve tatil köyleri gibi toplama noktalarına biriktirme bidon ve konteynerlerini temin etmekle,

e) Boşaltılan taşıma araçlarını, bidon ve konteynerleri her defasında temizlemekle, temizlenmeyen biriktirme kaplarını toplama noktalarına dağıtmamakla,

f) Toplanan ve geri kazanım tesisine sevk edilen kullanılmış kızartmalık yağ miktarlarını aylık olarak ilgili valiliğe bildirmekle,

g) Geri kazanım firmasıyla ortaya çıkacak anlaşmazlıklar ve sözleşme iptalleri hakkında valiliğe bilgi vermekle,

yükümlüdürler.

 

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Atık Yağların Taşınması

Bitkisel ve Hayvansal Atık Yağların Taşınması

Madde 13- Bitkisel ve hayvansal atık yağların taşınması, ilgili valilikten taşıma lisansı almış gerçek ve tüzel kişilerce yapılır. Taşıma, atık yağların birbirleriyle karışmasını engelleyecek sisteme uygun araçlarla yapılır.

Taşıma aracı beyaz renkte olacak ve araç kasasının veya tankının her iki yüzünde "Bitkisel Atık Yağ Taşıma Aracı" veya "Hayvansal Atık Yağ Taşıma Aracı" ibaresi bulunacaktır. Taşıma araçlarının kasa veya tankları sızdırmaz, koku önleme sistemine sahip, kolaylıkla temizlenebilir sisteme sahip olacaktır.

Atık Yağ Taşıyıcılarının Lisans Alma Zorunluluğu

Madde 14- Bitkisel ve hayvansal atık yağ taşımak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, ilgili valilikten taşıma lisansı almak zorundadır. Bu amaçla Ek-5'de belirtilen esaslara göre valiliğe başvuru yapılır. Lisans, başvuruda bulunan firmaya ve firmanın araçlarına verilir. Bu hükümler kara taşımacılığı için uygulanır. Bu lisans devredilemez, 3 yıl için geçerlidir. Bu süre sonunda yenilenmesi gerekir. Araçların lisans koşullarına uygun olarak denetimleri ilgili valilikçe 6 aylık dönemlerde yapılır. Denetimler sonucu lisans koşullarına uymayan firma ve araçlarının lisansı iptal edilir. Lisans verilen ve lisansı iptal edilen firmalar ve araçları Bakanlığa bildirilir.

Araçlarda Atık Taşıma Formu Bulundurma Zorunluluğu

Madde 15- Bitkisel ve hayvansal atık yağların taşınması sırasında araçlarda atık taşıma formu bulundurulması zorunludur. Araçlarda bulundurulacak atık taşıma formlarıyla ilgili olarak Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin ilgili hükümleri uygulanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Geri Kazanım Tesisleri ve Geçici Depolama Alanları

Geri Kazanım Tesisleri

Madde 16- Bitkisel ve hayvansal atık yağların geri kazanım tesisleri için aşağıdaki şartlara uyulur:

a) Tesiste giriş bölümü, atık kabul ünitesi, atık yağ geçici depolama alanı, laboratuvar, prosese uygun fiziksel, kimyasal veya biyolojik arıtma tesisi bulunması zorunludur.

b) Tesise getirilen atık yağlardan laboratuvar sorumlusu tarafından numune alınır. Tank içinde gelen atık yağlar numune almadan önce homojen hale getirilir. Bidonlarla getirilen bitkisel atık yağlardan bidon başına numune alınır. Numuneler geri kazanım işlemleri tamamlanıncaya kadar muhafaza edilir.

c) Araçlardan atık yağ boşaltıldıktan sonra her defasında araç ile buna bağlı tank veya kasa ve bidonlar yıkanır. Bu iş için tesiste gerekli altyapı oluşturulur. Hijyen şartları sağlanmadan toplama bidon ve konteynerleri tekrar kullanılamaz ve toplama noktalarına dağıtılamaz.

d) Tesiste taşıma araçlarının, bidon ve konteynerlerin temizleneceği bir yıkama ünitesinin bulundurulması zorunludur.

e) Tesis alanının atık yağ ile temasta olan kısımlarında zemin geçirimsizliğinin sağlanması gerekmektedir. Bu amaçla betonarme zeminin epoksi boya veya benzeri tecrit malzemesi ile kaplanması gereklidir. Atık kabul alanı yağmura karşı korunmalıdır.

f) Depolama tankları beyaz renkte olacak ve bu tanklarda "Bitkisel Atık Yağ" veya "Hayvansal Atık Yağ" ibaresi bulunacak ve atığın türü tank üzerinde (soap-stock, tank dibi tortu, kullanılmış kızartmalık yağ vb.) belirtilecektir. Bu tanklar, taşmaya neden olmayacak hacme sahip güvenlik havuzu içinde olacaktır. Güvenlik havuzunun hacmi en az tankın kapasitesi kadar olacak ve güvenli boşaltma ekipmanı bulundurulacaktır.

g) Tesiste kokuya karşı önlem alınacaktır.

h) Tesiste yangına karşı köpüklü yangın söndürme ve sulu tank soğutma sistemleri bulunacaktır.

ı) Bitkisel atık yağ taşıyan borular, sızma veya herhangi bir nedenle akmaya karşı koruma altına alınacaktır. Bitkisel atık yağ taşıyan borular temiz su taşıyanların altında bulunacaktır. Pompa basınçları boruların hasar görmeyeceği şekilde tasarlanacak ve ayarlanacaktır.

j) Sahada ortaya çıkan yağmur suları, yıkama ve benzeri atık sular ayrı olarak toplanarak, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'nde yer alan sınır değerlere uygun şekilde arıtılacaktır.

k) Tesis içinde meydana gelebilecek döküntü ve sızıntıları önlemek amacıyla yeterli miktarda emici bulundurulacak ve tesis içinde uygun noktalarda kolay kullanımı sağlayacak şekilde depolanacaktır. Kullanılmış emici malzemeler özelliklerine göre ilgili mevzuat kapsamında bertaraf edilecektir.

l) Tesisin çevresi koruma altına alınacak, giriş ve çıkışın denetlendiği bir çit veya duvar olacaktır.

Geçici Depolama Alanları

Madde 17- Geçici depolama alanları, geri kazanım tesislerinde hammadde olarak atık yağların kabul edildiği ve proses atıklarının biriktirildiği depolama tanklarından oluşan alanlardır. Bu tür alanlar bitkisel yağ rafinerilerinde proses atıklarının ve yan ürünlerin biriktirildiği yerlerdir. Geri kazanım veya rafineri tesislerinde bulunan geçici depolama alanları için ilgili valilikten izin alınması gerekli değildir. Rafinerilerin geçici depolama alanlarında biriktirilen soap-stock, tank dibi tortuları, yağlı topraklar, geri gazanım veya bertaraf tesislerine bir başka yerde depolanmadan doğrudan sevk edilir. Bu atıkların tesis sahası dışında geçici depolanmasına izin verilmez.

Lokantalardan, yemek fabrikalarından, otellerden, motellerden, yemekhanelerden, fast-food zincirlerinden, turistik tesislerden, tatil köylerinden ve buna benzer yerlerden kullanılmış kızartmalık yağların verimli bir şekilde toplanabilmesi için, geri kazanım tesisleri dışında geçici depolama alanları kurulabilir. Bu alanların Ek-3'deki teknik özellikleri sağlaması gerekmekte olup, işletmecilerin yönetmeliğin 23 üncü maddesine göre ilgi valilikten geçici depolama izni alması gerekmektedir.

 

BEŞİNCİ BÖLÜM

Biodizel, Sabun ve Asit Yağı Üretimi

Atık Yağlardan Biodizel Üretimi

Madde 18- Bitkisel ve hayvansal atık yağlardan biodizel üretimi yapacak tesisler için aşağıdaki esaslar uygulanır:

a) Atık yağlardan biodizel üretimi yapacak tesisler, bu yönetmelik kapsamında geri kazanım tesisi olarak değerlendirilir.

 

b) Bitkisel ve hayvansal atık yağlardan biodizel üretimi yapacak tesisler; "Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu"ndan gerekli izinleri almakla yükümlüdürler.

c) Bu tesisler, TS EN 14214 "Otomobil Yakıtları-Dizel Motorlar İçin Yağ Asidi Metil Esterleri (YAME)- Özellikleri ve Deney Yöntemleri" standardına uygun olarak üretim yapmak ve ürünlerinin Ek-1'de yer alan ölçütlere göre uygunluğunu Bakanlığa belgelemekle yükümlüdürler.

d) Biodizel üretimi sonucu oluşan yan ürün ve ürünlerin kullanımı ve satışı için ilgili kurumlardan izin alınması şarttır. Bu tesislere kabul edilen atık yağ miktarları ve geri kazanılamayan atıkların nasıl bertaraf edildiklerinin yıllık olarak ilgili valiliklere bildirilmesi gerekmektedir.

Atık Yağlardan Sabun ve Asit Yağı Üretimi

Madde 19- Geri kazanım tesisleri elde ettikleri ürünlerin standartlara uygunluğunu, sabun için Sağlık Bakanlığına, yem sanayinde kullanılan asit yağlar için Ek 2'de yer alan sınır değerlere göre Tarım ve Köyişleri Bakanlığına onaylatacaklardır.

Geri kazanım faaliyetleri sonucunda elde edilen asit yağlarında PCB, PAH ve dioksin testlerinin 6 aylık dönemlerle yaptırılması zorunludur. Değerlerin yüksek bulunması durumunda elde edilen geri kazanım ürünleri yem sanayisinde kullanılamaz. Bunların lisanslı tehlikeli atık bertaraf tesislerinde bertaraf ettirilmesi gerekmektedir.

TSE standardı belirlenmemiş olan geri kazanım ürünleri (külçe sabun, biodizel, asit yağları, diğer kimya sanayi hammaddeleri vb.) nihai tüketim maddesi olarak kullanılamaz. Bu tür yarı mamuller, sabun veya kimya sanayisinde hammaddeye ilave edilerek standardı olan ürünlere dönüştürülebilmeleri durumunda bu sektörlerde kullanılabilir.

Atık Yağların Bertaraf Edilmesi

Madde 20- Biodizel, sabun hammaddesi, yağ asidi gibi geri kazanım ürünlerine dönüştürülemeyen bitkisel ve hayvansal atık yağlar ile geri kazanım işlemlerinde ortaya çıkan tehlikeli nitelikli atıkların ve bunlarla kirlenmiş malzemelerin ve atık yağ depolama tanklarının dip çamurlarının özelliklerine göre Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği veya Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine göre bertaraf edilmesi gerekmektedir.

Yağlı toprak, enerji geri kazanımı amacıyla çimento fabrikaları ile Bakanlığın uygun göreceği diğer tesislerde kullanılabilir. Buna ilişkin esaslar Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği ile Çimento Fabrikalarında Atıkların Alternatif veya Ek Yakıt Olarak Kullanılmalarında Uyulacak Genel Kurallar Hakkında Tebliği'ne göre belirlenir.

 

ALTINCI BÖLÜM

Toplama Lisansı ve Geçici Depolama İzni

Atık Yağlar için Toplama Lisansı Verilmesi

Madde 21- Bitkisel yağ rafinasyon tesisleri içinde rafinerinin kendi atıklarının değerlendirildiği ve ana tesisle entegre olarak işletilen geri kazanım üniteleri için lisan alma yükümlülüğü bulunmamaktadır. Atık yağları yağ asidi, sabun hammaddesi, biodizel ve bunun gibi ürünler elde etmek amacıyla kullanan geri kazanım tesisleri için Bakanlıktan bitkisel ve hayvansal atık yağ toplama lisansının alınması zorunludur. Geri kazanım tesisi bulunmayan gerçek veya tüzel kişilere toplama lisansı verilmez. Söz konusu tesislerin proseslerinin yeterliliği,

1- Sabun, yem ve kimya sanayilerinde kullanılan asit yağlarını imal edecekler için, TÜBİTAK'tan alınacak teknik raporla,

2- Biodizel üretimi için Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ve TÜBİTAK'tan ayrı ayrı alınacak teknik raporlarla belgelenir.

Yeni kurulacak tesislerin proses uygunlukları yukarıda belirtilen kuruluşlardan alınacak raporlarla belirlenir. Bu raporların ÇED raporlarına eklenmesi zorunludur. Yukarıda belirtilen kuruluşlarca düzenlenmiş proses uygunluk raporu bulunmayan müracaatların ÇED süreci başlatılmaz.

Toplama lisansı müracaatlarında, tesisin ÇED sürecinde belirlenen proses altyapısına uygun olarak kurulduğunun proses uygunluk raporunu veren kuruluş tarafından onaylanması ve onayın Bakanlığa sunulması gerekmektedir. Söz konusu lisans müracaatları Ek-6 daki belgelerle Bakanlığa yapılır. Müracaatın uygun bulunması durumunda geri kazanım tesisine 3 yıl süreli lisans verilir. Lisans devredilecek ise Bakanlığa başvurulur ve idari izinler yenilenir.

Lisansın İptali

Madde 22- Bakanlıkça veya ilgili valilikçe yapılan denetimlerde toplama lisansına uyulmadığı, mevzuatta istenen şartların yerine getirilmediği, ilgili ölçümlerin düzenli olarak yapılmadığı veya kaydedilmediğinin tespit edilmesi halinde işletmeciye, tespit edilen aksaklıkların düzeltilmesi için aksaklığın önemine ve kaynağına göre bir ay ile bir yıl arasında süre verilir. Bu süre sonunda yapılan kontrollerde aksaklığın devam ettiği tespit edilirse, tespit edilen aksaklığın niteliğine göre bu Yönetmeliğin cezai hükümlere ilişkin 24 üncü maddesi doğrultusunda işlem yapılır. Faaliyeti geçici süre ile durdurulan işletmenin süre sonunda yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde lisansı iptal edilir. Lisansı iptal edilen tesis 6 ay süreyle lisans başvurusunda bulunamaz. Bu süre sonunda lisans alabilmek için 21 inci maddeye göre yeniden Bakanlığa başvurulur. Lisans süreci tamamlanana kadar tesis çalıştırılamaz.

Geçici Depolama İzni

Madde 23- Atık yağ toplama lisansı bulunan biodizel üretim kazanım tesisleri, lokantalardan, yemek fabrikalarından, otellerden, motellerden, yemekhanelerden, fast-food zincirlerinden, turistik tesislerden, tatil köylerinden ve buna benzer yerlerden kullanılmış kızartmalık yağlar ile hayvansal atık yağları toplayabilmek için, toplayıcıları atık yağ toplamaları konusunda yetkilendirebilir. Toplayıcıların bu işi yapabilmeleri için hizmet alanlarında yeterli kapasiteye sahip ve Ek-3'de teknik özellikleri verilen geçici depolama alanlarının bulunması zorunludur. Geçici depolama alanlarına valilikçe geçici depolama izni verilir.

Biodizel üretimi yapacak geri kazanım tesisleri, 12 nci maddede belirtilen toplayıcıların tabi olduğu hükümler kapsamında geri kazanım tesisi dışında kendi geçici depolama alanlarını kurabilirler. Geri kazanım tesisleri bu alanlar için valilikten geçici depolama izni almakla yükümlüdür. Geri kazanım tesisleri içinde bulunan depolama alanları için izine gerek yoktur.

Toplayıcılar, geri kazanım firmasıyla yapılan sözleşme, tesis projesi ve işletme planıyla geçici depolama izni için valiliğe müracaat eder. Valilik depoyu uygun bulması durumunda geçici depolama izni verir.

Geçici depolama izni süresi, geri kazanım tesisinin mevcut toplama lisansı süresine göre verilir. Bu süre toplama lisansı süresini aşamaz. Toplayıcıya yetki veren geri kazanım tesisinin lisans süresi dolduğunda, toplayıcının da izin süresi dolar. Benzer şekilde geri kazanım tesisinin lisansı iptal edildiğinde, toplayıcının da izni ilgili valilikçe iptal edilir. Geçici depolama izni koşullarına uygun olarak faaliyette bulunmayan toplayıcının izni ise valilikçe iptal edilerek, bu husus anlaşmalı olduğu geri kazanım tesisine bildirilir. Geçici depolama izni belgelerinde toplayıcının bağlı olduğu geri kazanım tesisinin toplama lisansı numarasının belirtilmesi zorunludur.

 

YEDİNCİ BÖLÜM

Diğer Hükümler

Yönetmeliğe Aykırılık

Madde 24- Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 15 ve 16 ncı maddelerinde belirtilen merciler tarafından gerekli işlemler yapılır ve aynı Kanunun 20, 21, 22, 23, 24 ve 26 ncı maddelerinde belirtilen cezalar verilir.

Düzenleme Yetkisi

Madde 25- Aksine hüküm bulunmadığı hallerde Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulanmasını sağlamak üzere her türlü düzenlemeyi yapmakla yetkilidir.

Geçici Madde 1- Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden 6 ay içinde mevcut geçici çalışma izinli ve lisanslı atık yağ geri kazanım tesisleri yönetmelik hükümlerine uygun olarak Bakanlığa başvurmak ve lisanslarını yenilemek zorundadır.

Yürürlük

Madde 26- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 27- Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Orman Bakanı yürütür.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ek-1

Biodizel Standardı (TS EN 14214)

Özellik	Birim	Minimum	Maksimum	Test metodu
Yoğunluk 15ºC'deki	kg / m³	860	900	EN ISO 3675 EN ISO 12185
Akışkanlık 40ºC'deki	mm² / s	3,50	5,00	EN ISO 3104
Parlama Noktası	º C	120	-	ISO/DIS 3679
Karbon Artığı (10% damıtma artığı)	% (m/m)	-	0,30	EN ISO 10370
Bakır Şerit Korozyonu (50ºC'de 3 saat)	Sınıflama	1.Sınıf		EN ISO 2160
Toplam Kirlilik	mg / kg	-	24	EN 12662
Oksidasyon Kararlılığı, 110ºC	Saat	6,0	-	prEN 14112
Setan numarası		51,0		EN ISO 5165
Asit değeri	mg KOH / g		0,50	prEN 14104
İyod değeri			120	prEN 14111
Kül İçeriği	% (m/m)	-	0,02	ISO 3987
Su İçeriği	mg / kg	-	500	EN ISO 12937
Metanol İçeriği	% (m/m)		0,20	prEN 14110
Sülfür İçeriği	mg / kg	-	10,0	prEN ISO 20846 prEN ISO 20884
Fosfor İçeriği	mg / kg	-	10,0	prEN 14107
Ester İçeriği	% (m/m)	96,5		prEN 14103
Linolenic asit metil esteri	% (m/m)		12,0	prEN 14103
Çokludoymamışlık (en az 4 çift bağlı metil ester)	% (m/m)		1
Monogliserit içeriği	% (m/m)		0,80	prEN 14105
Digliserit içeriği	% (m/m)		0,20	prEN 14105
Trigliserit içeriği	% (m/m)		0,20	prEN 14105
Serbest gliserol	% (m/m)		0,02	prEN 14105 prEN 14106
Toplam gliserol	% (m/m)		0,25	prEN 14105
Grup I metaller (Na+K) Grup II metaller (Ca+Mg)	mg / kg mg / kg		5,0 5,0	prEN 14108 prEN 14109 prEN 14538

 

 

Ek-2

Asit Yağı Standardı

Yemlik Yağların Kalite Kriterleri

Yemlik yağ çeşitleri	Yemlik yağlarda aranan özellikler