Kapsam

Madde 2- Bu Yönetmelik bitkisel ve hayvansal atık yağların geçici depolanması, toplanması, taşınması, geri kazanılması, bertarafı, ticareti, ithalat ve ihracatı ile transit geçişine ilişkin yasak, sınırlama ve yükümlülükleri, alınacak önlemleri, yapılacak denetimleri, tabi olunacak hukuki ve cezai sorumlulukları düzenler.

Hukuki Dayanak

Madde 3- Bu Yönetmelik, 9 Ağustos 1983 tarihli ve 2872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevre Kanunu'nun 1 ve 3 üncü maddelerinde öngörülen amaç ve ilkeler doğrultusunda, bu Kanunun 8, 11 ve 12 nci maddeleri ile 8 Mayıs 2003 tarihli ve 25102 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4856 sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 1 ve 2 inci maddelerinde belirtilen amaç ve görevler doğrultusunda Kanunun 9 uncu maddesinin (d), (h), (o), (p), (s) bentlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;

Bakanlık: Çevre ve Orman Bakanlığı'nı,

Yönetmelik: Bitkisel ve Hayvansal Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğini,

Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği: 27.08.1995 tarihli ve 22387 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği'ni

Bitkisel Yağ: Bitkisel kökenli ve orijinal kullanım amacına uygun olarak piyasaya arz edilen gıda yağlarını,

Hayvansal Yağ: Hayvansal kaynaklı yağları (iç yağları, kuyruk yağları vb.)

Ham Yağ: Bitkisel yağlı tohumlardan veya meyvelerden muhtelif fiziksel ve kimyasal proseslerle elde edilen yağ ürününü,

Yemeklik Bitkisel Yağ Üreticisi: Gıda için orijinal kullanım amacına uygun olarak yağ üreten tesisleri veya bunları ithal eden gerçek ve tüzel kişileri,

Atık Mineral Yağ: Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği kapsamına giren atık motor ve sanayi yağlarını,

Atık Yağ Üreticisi: Faaliyetleri esnasında ayda 30 kg ve üzerinde bitkisel ve hayvansal atık yağ oluşmasına neden olan, kaynağın bilinmemesi durumunda ise bu tür atıkları mülkiyetinde bulunduran gerçek ve tüzel kişileri,

Atık Yağ: Bitkisel ve hayvansal atık yağları,

Bitkisel Atık Yağ: Rafine sanayinden çıkan soap-stock'ları, tank dibi tortularını, kullanılmış kızartma yağları, çeşitli tesislerin yağ tutucularından çıkan yağları ve kullanım süresi geçmiş olan bitkisel yağları,

Hayvansal Atık Yağ: Gıda ihtiyacında kullanılmayan hayvansal yağları,

Kullanılmış Kızartmalık Yağlar: Yüksek sıcaklık altında okside olmuş, tekrar kullanımı sağlık açısından uygun olmayan kızartma yağlarını,

Soap-Stock: Bitkisel ham yağların rafinasyonunda serbest yağ asitlerinin kostik ile nötralizasyonu ve yıkama sonrasında ayrıştırılan yan ürünü,

Tank Dibi Tortu: Yağ üreticisi tesislerin ham bitkisel yağ depolarında dibe çöken ve yağ ihtiva eden tortuları,

Yağlı Toprak : Yemeklik bitkisel yağ rafinasyonu yapan fabrikalardan vinterizasyon esnasında açığa çıkan yağlı toprakları,

Vinterizasyon: Rafine edilmiş bitkisel yağlardan stearinin alınması işlemlerini,

Bertaraf: Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği veya Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında nihai bertaraf işlemlerini,

Geri Kazanım: Bitkisel ve hayvansal atık yağların Bakanlıktan lisans almış geri kazanım tesisleri tarafından toplanarak endüstride kullanılacak yarı mamül (külçe sabun, kimya sanayinde kullanılacak hammadde vb.) ve yeni ürün (yem sanayi için asit yağı, biodizel vb.) elde edilmesi işlemlerini,

Ürün: Bitkisel ve hayvansal atık yağların işlenmesi ve çeşitli katkılarla karıştırılması sonucu oluşan ve standardı olan nihai maddeyi,

Rafinasyon: Ham yağların rafine edilerek, ulusal veya uluslararası standartlar ile şartnamelere uygun yemeklik bitkisel yağ elde edilmesi işlemlerini,

Toplayıcı: Lokanta, restoran, yemek fabrikaları, otel, motel, yemekhaneler, turistik tesisler, tatil köyleri gibi yerlerden kullanılmış kızartmalık yağları ve hayvansal atık yağları lisanslı geri kazanım firmaları adına toplayan gerçek ve tüzel kişileri,

Geçici Depolama: Atık yağların geri kazanımı veya bertarafından önce tesis sahasında veya ayrı bir alanda yönetmelikteki teknik koşullara göre belirli bir süre depolanmasını;

Ulusal Atık Taşıma Formu: Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin ekinde bulunan taşıma formlarını,

Lisans: Geri kazanım tesislerinin atık yağ toplamak için Bakanlıktan, atık yağ taşıyacak firmaların ve araçların ise ilgili valilikten alacakları yeterlilik belgesini,

Sabun: Bitkisel ve hayvansal atık yağların veya yağ asitlerinin alkali hidroksitler ile reaksiyonu sonucunda elde edilen genellikle temizleyici olarak kullanılan ürünleri,

Biodizel: Kolza (kanola), ayçiçek, soya, aspir gibi yağlı tohum bitkilerinden elde edilen yağlar ile bitkisel atık yağların veya hayvansal atık yağların bir katalizatör eşliğinde kısa zincirli bir alkol ile (metanol veya etanol) reaksiyonu sonucunda açığa çıkan ve yakıt olarak kullanılan ürünü,

Asit Yağı: Soap-Stocklardan elde edilen, sabun, yem ve destilasyon sanayinde kullanılan yüksek serbest yağ asidi içeren yağları, ifade eder.

Genel İlkeler

Madde 5- Bitkisel ve hayvansal atık yağların yönetimine ilişkin ilkeler şunlardır:

a) Bitkisel ve hayvansal atık yağların ithali yasaktır. İhracatı ve transit geçişiyle ilgili kurallar Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine tabidir.

b) Bitkisel ve hayvansal atık yağlar ile bu yağların işlenmesi sonucu oluşan atıkların çevreye zarar verecek şekilde depolanması, taşınması, doğrudan veya dolaylı bir biçimde yüzeysel sular ile yeraltı suyuna, denizlere, kanalizasyona, drenaj sistemleri ile toprağa verilmesi ve mevcut düzenlemeler ile belirlenen limitleri aşarak hava kirliliğine neden olacak şekilde yakılması yasaktır.

c) Kullanılmış kızartmalık yağların doğrudan veya dolaylı olarak yemeklik yağlara, ham yağlara, mineral yağlara, büyük ve küçük baş hayvanların yemlerine karıştırılması yasaktır. Bu yağlar ancak biodizel üretim tesislerinde geri kazanım amacıyla kullanılabilir. Biodizel üretimine uygun olmayan kullanılmış kızartmalık yağlar bertaraf edilir.

d) Bitkisel ve hayvansal yağların kaynakta özelliklerine göre sınıflandırılarak depolanması esastır.

e) Bitkisel ve hayvansal atık yağların yarattığı çevresel kirlenme ve bozulmadan doğan zararlardan dolayı, atık yağ üreticileri, toplayıcıları, taşıyıcıları, geri kazanım ve bertarafçıları kusur şartı aranmaksızın sorumludur. Bu faaliyetler sonucu meydana gelen zararlardan dolayı tazminat sorumluluğu saklıdır.

f) Bitkisel yağların rafinasyonu sonucu ortaya çıkan yağlı topraklar kolaylıkla tutuşabildiğinden, orman ve ağaçlandırma alanlarına, tarım arazilerine ve buna benzer yerlere bırakılamaz, açık alanlarda kontrolsüz olarak geçici depolanamaz, geri kazanım imkanlarının bulunmaması durumunda bertaraf edilir.

g) Boşaltılmış olan toplama kapları, tank ve konteynerlerin geri kazanım tesislerinde ve geçici depolama alanlarında, hijyen koşullarının sağlanması için dezenfekte edilmeleri zorunludur.

h) Bitkisel ve hayvansal atık yağlar, toplama lisanslı geri kazanım tesisleri ile geçici depolama izni almış toplayıcılar tarafından toplanır. Bunun dışındaki gerçek ve tüzel kişiler tarafından atık yağlar ticari amaçlar ile toplanamaz, alınıp satılamaz.

ı) Bitkisel atık yağlar ile kontamine olmuş bitkisel yağlar, atık yağ olarak değerlendirilir ve bu yönetmelik hükümlerine göre geri kazanılır veya bertaraf edilir.

j) Ayda 30 kg ve üzerinde kullanılmış kızartma yağı üreten lokanta, yemek fabrikaları, otel, motel, yemekhaneler, fast-food zincirleri, turistik tesisler ve tatil köyleri ile diğer benzeri tesisler, atık yağlarının toplanması için geri kazanım tesisleriyle veya bunların yetkilendirecekleri toplayıcılarla yıllık sözleşme yapmakla yükümlüdürler. Bu yağların ücretsiz olarak geri kazanımcıya veya toplayıcılara teslim edilmesi esastır.

k) Bitkisel ve hayvansal atık yağların toplanması, geçici depolanması, geri kazanımı veya bertarafı uzman kişilerce yapılır. Bu hususlarda ilgili tesislerde teknisyen ve mühendis bulundurulur.

l) Bitkisel ve hayvansal atık yağların yönetiminden kaynaklanan her türlü çevresel zararın giderilmesi için yapılan harcamalar kirleten öder prensibine göre atıkların yönetiminden sorumlu olan gerçek ve tüzel kişiler tarafından karşılanır. Bitkisel ve Hayvansal atık yağların yönetiminden sorumlu kişilerin çevresel zararı durdurmak, gidermek ve azaltmak için gerekli önlemi almaması veya bu önlemlerin yetkili makamlarca doğrudan alınması nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan gerekli harcamalar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre bitkisel ve hayvansal atık yağların yönetiminden sorumlu olanlardan tahsil edilir.