Amaç

Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı; petrol piyasasına ilişkin faaliyetler kapsamında kurulmuş veya kurulacak tesislerin ve piyasaya sunulan petrol ve madeni yağın teknik düzenlemelere ve standartlara uygunluğu ile ilgili usul ve esasların belirlenmesidir.

Kapsam

Madde 2- Bu Yönetmelik; rafinerici, işleme, madeni yağ, depolama, iletim, serbest kullanıcı, ihrakiye teslimi, dağıtıcı, taşıma ve bayilik lisansı sahipleri tarafından kurulmuş veya kurulacak tesislerin tasarımı, yapım ve montajı, test ve kontrolü, işletmeye alınması ve işletilmesi, bakım ve onarımı, tesislerde asgari emniyetin sağlanması ve yurt içinde satışı yapılacak petrol ve madeni yağın teknik düzenlemelere ve standartlara uygunluğuna ilişkin esasları kapsar.

Hukuki dayanak

Madde 3- Bu Yönetmelik; 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;

1. Kanun: 4/12/2003 tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununu,

2. Kurum: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu,

3. Kurul: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunu,

4. Başkan: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Başkanını,

5. EN: Avrupa Standartlarını,

6. TS: Türk Standardlarını,

7. TSE: Türk Standardları Enstitüsünü,

8. TÜRKAK: Türkiye Akreditasyon Kurumunu,

9. Akaryakıt: Benzin türleri, nafta (hammadde, solvent nafta hariç), gazyağı, jet yakıtı, motorin türleri, fuel-oil türleri ile Kurum tarafından belirlenen diğer ürünleri,

10. Akaryakıtla harmanlanan ürünler: Metil tersiyer bütil eter (MTBE), Etanol vb. (yerli tarım ürünlerinden denatüre olarak üretilenler ile biodizel hariç ) akaryakıt ile eşdeğer vergiye tâbi olan ve olacak ürünleri,

11. Akaryakıt istasyonu: Dağıtıcı veya bunlarla tek elden satış sözleşmesi yapmış bayilerce ilgili mevzuata uygun (teknik, kalite ve güvenlik) olarak kurulup, bir veya farklı alt başlıktan birer akaryakıt dağıtıcısının tescilli markası altında faaliyette bulunan ve esas itibarıyla araçların akaryakıt, madeni yağ, otogaz LPG, temizlik ve ihtiyarî olarak bakım ile kullanıcıların tüplü LPG hariç diğer asgarî ihtiyaçlarını karşılayacak imkânları sunan yerleri,

12. Akreditasyon: Laboratuvarların, muayene ve belgelendirme kuruluşlarının ulusal veya uluslararası kabul görmüş teknik kriterlere göre çalıştığının değerlendirilmesi ve yeterliliğinin onaylanması ve düzenli aralıklarla denetlenmesi işlemini,

13. Ham petrol: Yerden çıkarılan sıvı haldeki doğal hidrokarbonları,

14. İlgili mevzuat: Petrol piyasasına ilişkin Kanun, yönetmelik, lisans, tebliğ, genelge ve Kurul kararlarını,

15. Katkı maddeleri: Akaryakıt ürünlerinin özelliklerini iyileştirmeye matuf organik ve inorganik maddeleri,

16. Kalite uygunluk belgesi: Türk Standardı bulunmayan bir malzeme ya da ekipmanın, ilgili uluslararası standartlara veya diğer ülkelerin standartlarına veya TSE tarafından kabul edilen teknik özelliklere uygun olarak imal edilip, piyasaya arz edildiğini gösterir belgeyi,

17. Madeni yağ: Baz yağına veya kimyasal sentez yöntemi ile işlenen maddelere, bazı katkıların ilâvesi sonucu, hareketli ve temas halinde olan iki yüzey arasındaki sürtünme ve/veya aşınmayı azaltma veya soğutma özelliğine sahip mamul haline getirilen doğal veya yapay maddeleri,

18. Piyasa: Petrolün temini ve satışı, rafinajı, işlenmesi, depolanması, iletimi, ihrakiye teslimi, taşınması, dağıtımı, bayiliği, kullanımı ve bunlarla ilişkili iş ve işlemlerden oluşan piyasayı,

19. Standart: Üzerinde mutabakat sağlanmış olan, kabul edilmiş bir kuruluş tarafından onaylanan, mevcut şartlar altında en uygun seviyede bir düzen kurulmasını amaçlayan ortak ve tekrar eden kullanımlar için ürünün özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri ve bunlarla ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirmesi işlemleri hususlarından bir veya birkaçını belirten ve uyulması ihtiyari olan düzenlemeyi,

20. Teknik düzenleme: Petrolün; ilgili idari hükümler de dahil olmak üzere, özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunlarla ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirmesi işlemleri hususlarından biri veya birkaçını belirten ve uyulması zorunlu olan her türlü düzenlemeyi,

21. Tesis: Lisans konusu faaliyetin gerçekleştiği ana ve yardımcı üniteler ile idari bölümler bütününden oluşan yapıyı veya gemi, demiryolu veya karayolu araçlarını,

22. Ulusal marker: Akaryakıta rafineri çıkışında veya gümrük girişinde eklenecek katkıyı,

23. Ürün: Fiziksel veya kimyasal işlem, rafinaj veya diğer yöntemlerle ham petrol ve/veya ürünlerinden elde edilen ürün veya ara ürün herhangi bir hidrokarbonu, ifade eder.

Standartlar ve teknik düzenlemeler

Madde 5- Piyasa faaliyetlerinin gerçekleştirileceği tüm tesislerin tasarımı, yapım ve montajı, test ve kontrolü, işletmeye alınması ve işletilmesi, bakım ve onarımı, tesislerde asgari emniyetin sağlanması ve yurt içinde satışı yapılacak petrol ve madeni yağın, TS veya EN standartlarından herhangi birine, bu standartlarda yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara, dokümanlara ve/veya şartnamelere uyulması esastır. Standartlarda değişiklik olması, uygulanan standardın iptal edilmesi veya yürürlükten kaldırılması halinde yeni standart geçerli olur.

Piyasa faaliyetlerine ilişkin TS standartları Kurul tarafından teknik düzenleme haline getirilebilir. Tesislerde, hiçbir şekilde standart dışı malzeme ve ekipman kullanılamaz. Standardı bulunmayan malzeme ve ekipman için kalite uygunluk belgesine sahip olma şartı aranır.

Ölçüm birimleri

Madde 6- Akaryakıt satışlarında metrik ton, kilogram ve 15 °C sıcaklığa göre düzeltilmiş olarak metreküp veya litre üzerinden işlem yapılır. Rafinericiler dahil, kullanıcılara kadar yapılacak olan akaryakıt teslimatlarında 15 °C sıcaklıkta, standart hacim ölçüsü üzerinden teslimat yapılması esastır. Kalorifer yakıtı ve fuel-oil 6 teslimatları ise ağırlık ölçüsü üzerinden yapılır.

Teknik kriterlerden doğan yükümlülükler

Madde 7- Lisans sahiplerinin, teknik kriterlerden doğan yükümlülükleri aşağıdadır:

a) Bu Yönetmelik çerçevesinde öngörülen teknik düzenlemelere uygun olmayan ürün ikmal eden lisans sahipleri, kullanıcılara verilen zarar ve hasarları tazmin etmekle yükümlüdür. Zarar ve hasarların tazmini hususu, lisans sahibi gerçek ve tüzel kişilerin lisanslarında ve yaptıkları sözleşmelerde yer alır.

b) Lisans sahipleri, kamunun can, mal ve çevre güvenliği ile kendi tesis ve faaliyetlerini önemli ölçüde tehdit eden veya olumsuz etkileyen bir durum oluştuğunda, kamu yetkililerini ve bundan etkilenme ihtimali bulunan ilgilileri haberdar etmek ile tehdidin niteliği ve niceliği ile bunu önlemek üzere alınmakta olan tedbirleri Kuruma bildirmek ve çevreye zarar vermemek için gerekli diğer tedbirleri almakla yükümlüdür.

c) Sanayi tesislerinde yan ürün olarak elde edilen ürünün yurt içinde akaryakıt olarak faaliyete konu edilmesi halinde, Kuruma bilgi verilmek şartıyla, bu Yönetmelikteki teknik düzenlemelere uygun olanlar ulusal marker katılmak kaydıyla dağıtıcılara, uygun olmayanlar ise rafinericilerin olumlu görüş vermesi ve anlaşma sağlanması halinde rafinericilere teslim edilir.

d) Lisans sahipleri, bu Yönetmelik kapsamında akaryakıt olarak sayılan ürünleri standartlara ve teknik düzenlemelere uygun olarak arz etmekle yükümlüdür.

e) Üretilen veya ithal edilen baz yağ ve madeni yağların, bu Yönetmelikte belirtilen teknik düzenlemeleri karşılaması esastır. Atık yağların geri dönüşümü, kullanımı ve imhası diğer mevzuatta belirtilen usul ve esaslara göre yapılır.

f) Numunelerde yapılacak testlerde, ulusal markerin hiç veya gerektirdiği şart ve seviyede bulunmadığı ve alınan numunelerin laboratuvar analizi ile teknik düzenlenmelere uymadığı tespit edildiğinde, ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.

g) Ham petrol, akaryakıt, madeni yağ ve baz yağ ithalatı, Gümrük Müsteşarlığınca miktar ve belirli teknik ölçümleri yapabilecek donamıma sahip olduğu belirlenen gümrük idarelerinden yapılır. Yapılan her parti fiili ithalata ait olarak; ürünün ithal edildiği ülke, ithal tarihi, ABD $/Ton (varil) veya Euro/Ton (varil) cinsinden birim fiyatı, ABD $/Ton (varil) veya Euro/Ton (varil) cinsinden tutarı, boşaltma tarihi ve miktarı ile vergilerin ödenip ithalatın fiilen gerçekleştirildiği tarih ve miktara ilişkin bilgiler ile TSE'ce belirlenen ihtiyari standartlara uygun olarak ithal edilen her bir kargo için onaylı analiz raporunun, ithalatın yapıldığı ayı takip eden ayın 10'una kadar Kuruma verilmesi

h) Lisans sahipleri faaliyetlerini yürütürken çevreye zarar vermemek ve bu konudaki mevzuata uymakla yükümlüdür.

i) Dağıtıcı lisansı sahipleri, tescilli markaları altında yürüttükleri faaliyetlere ilişkin kalite-kontrol izlemesini etkin bir biçimde yapar; tescilli markaları altında faaliyet gösteren bayilerinin, bu Yönetmelikte belirtilen teknik düzenlemelere uygunluğunu tetkik eder, rapor tutar ve Kuruma bildirirler.

Akaryakıt olarak kabul edilen diğer ürünler

Madde 8- Saf biodizel akaryakıt olarak kabul edilir.

Akaryakıt ile harmanlanan ürünler ve katkı maddeleri

Madde 9- Saf biodizel ve etanolün akaryakıt ile harmanlama işlemini dağıtıcı ve rafinerici lisansı sahipleri yapar. Metil tersiyer bütil eterin harmanlama işlemi sadece rafinericiler tarafından yapılır. Harmanlanan akaryakıtın piyasaya sunumunda ulusal markerın gerektiği şart ve seviyede olması zorunludur.

Akaryakıta katkı maddesi ilavesi sadece rafinerici, dağıtıcı ve ihrakiye teslim lisansı sahiplerince yapılabilir. Dağıtım şirketleri tarafından akaryakıta ilave edilecek olan marker ve katkı maddelerinin ulusal markerin özelliklerini bozmayacak nitelikte olması zorunludur. Rafinerici, dağıtıcı ve ihrakiye teslim lisansı sahipleri, akaryakıta ilave ettikleri marker ve katkı maddelerinin isimleri, özellikleri ve kullanacakları miktar, kullanım amacı ve çevreye olan etkileri hakkında uygulamaya başlamadan önce Kuruma bilgi verirler.

Akaryakıt üretimi

Madde 10- Saf biodizel ve sanayi tesislerinde yan ürün olarak elde edilenler hariç, akaryakıt üretimi sadece rafinerici lisansı sahipleri tarafından yapılır.

Analiz raporları

Madde 11- Akaryakıtın yurtdışından ithalinde; rafinerici, dağıtıcı ve ihrakiye teslim lisansı sahipleri tarafından Ek-1'de yer alan tabloya uygun analiz raporu hazırlanır.

Yurt içinde kullanılacak akaryakıt için;

a) Rafineri çıkışında rafinericiler, Gümrük Müsteşarlığınca belirlenen gümrük idarelerinden yapılacak girişlerde ise rafinerici, dağıtıcı ve ihrakiye teslim lisansı sahipleri tarafından Ek-1'de,

b) Bayilere ve serbest kullanıcılara akaryakıt satışında, dağıtıcı lisansı sahipleri tarafından Ek-2'de,

c) Dağıtıcı ve ihrakiye teslim lisansı sahipleri ihrakiye satışlarında Ek-2'de,

d) Depolama lisansı sahipleri tarafından depolarına akaryakıt giriş ve çıkışında Ek-2'de,

e) Bayiler tarafından yapılan toptan satışlarda, bayilik lisansı sahipleri tarafından Ek-3'de, yer alan tabloya uygun analiz raporu düzenlenerek ibraz edilir.

Analiz raporları, raporu ibraz eden lisans sahibi gerçek veya tüzel kişiyi temsile yetkili kişilerce imzalanarak, 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre düzenlenmesi gereken ilk belgeye eklenir. Analizlerin yapılmamış olması, doğurabileceği sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Denetimler kapsamında ya da ihbar ve şikayetler üzerine yapılan istasyon kontrollerinde, Ek- 3'de yer alan tabloya uygun olarak hazırlanmış analiz raporu aranır.

Akaryakıt haricindeki petrol ürünlerinin yurt içinde piyasa faaliyetine konu edilmesi halinde, bu Yönetmeliğin 5 inci maddesi hükümlerine uygunluk şartı aranır.

Laboratuvarlar

Madde 12- Numunelerin analizi TÜRKAK ile işbirliği yapılarak yetkilendirilmiş olan akredite sabit ve gezici laboratuarlar vasıtasıyla yapılır.

Kurum adına denetimle görevli personel tarafından analiz edilmek amacıyla standartlara uygun olarak alınan numuneler üzerinde yapılan test ve analizlere ilişkin tüm giderler Kurumca ödenir. Test ve analiz sonuçlarının ilgili teknik düzenlemeye veya standarda aykırı çıkması halinde, Kurumca ödenen tüm giderler lisans sahibine rücu edilir. Bu giderlerin tahsili, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine tabidir.

Ölçüm ve ayarlar

Madde 13- Lisans sahipleri, petrolün temini ve satışına yönelik kantar, akaryakıt pompası, sayaç vb. donanımın bakım, ayar ve muayenesini, 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanununa dayanılarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğine ve üretici firmaların teknik dokümanlarında belirtilen usul ve esaslara uygun olarak yapmak, bu amaçla rapor tutmak ve bu raporları muhafaza etmekle yükümlüdür.

Kantar, akaryakıt pompası ve sayaç ayarlarının bozuk olması, 15 °C derece sıcaklığa göre düzeltmenin hatalı olması veya yapılmaması nedeniyle akaryakıt tesliminin eksik yapıldığının tespiti halinde, lisans sahipleri tespit edilen miktar çerçevesinde talep edilecek zarar ve ziyanı ödemekle yükümlüdür. Kasıt bulunduğunun tespiti halinde ise Kanunun 19 uncu ve 20 nci madde hükümleri uygulanır.

Özel güvenlik bölgesi, mecralar ve emniyet şeritleri

Madde 14- İletim hatlarının her iki tarafında yüz metre mesafe içerisinde, boru hattı için gerekli tesisler, rafineriler ve lisanslı depoları sınırlayan alanlara göre beşyüz metre mesafe içerisinde oluşan özel güvenlik bölgesinde herhangi bir risk doğurabilecek nitelikte yapılaşma, ziraî faaliyetler ve tehlikeli işler yapılamaz.

Lisans kapsamında olsun veya olmasın tüm iletim tesisleri için mecra oluşturulur. Mecranın arz yüzeyinin asgari genişliği, boru hattının her iki kenarında onbeşer metreden az olamaz.

Mecra dahilinde, ağaç bulundurmak, her türlü madde ve atık depolamak, mutad ihtiyaçlar dışında ateş yakmak ile yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddeler kullanmak yasaktır. Ayrıca;

a) Toprakta 30 cm den fazla derinliğe nüfuz eden makine ve cihazların kullanımı,

b) Hafriyat, sondaj ve bina,

c) Geçiş olarak işaretlenen yerler dışında dingil ağırlığı 10 tonu geçen taşıtların kullanımı,

lisans sahibinden izin almaksızın yapılamaz.

Rafineri ve lisanslı depolar ile tüm iletim tesisleri için emniyet şeridi oluşturulur. Emniyet şeridi uygulaması, yaklaşım kılavuzunun onayı sonrası başlar.

Emniyet şeritleri;

a) İletim tesislerinde mecra yüzey sınırından başlamak üzere borunun iki tarafında en fazla 85'er metre,

b) İletim hatlarının boru hattı dışında kalan üniteleri ile rafineri veya lisanslı depolama tesisleri için dış duvardan (veya çitten) başlamak üzere en fazla 500'er metre, olarak belirlenir; ancak, iletim tesisleri için her halükarda boru hattı merkezinden başlamak üzere 100 metreyi aşamaz.

İletim tesisleri emniyet şeridi içinde, boru hattı kesitinin merkezinden itibaren;

a) 30 metre uzaklığa kadar elle kazı dışında hafriyat ve sondaj,

b) 50 metre uzaklığa kadar;

1) Yanıcı, parlayıcı, patlayıcı, aşındırıcı maddelerin üretimi ve depolanması,

2) Boru hattına zarar verebilecek nitelik ve nicelikte, ateş yakılması, yanıcı, parlayıcı, patlayıcı, aşındırıcı maddelerin kullanımı,

3) Katodik koruma sistemi ile girişim yaratabilecek malzemeden bina,

4) Yüksek ve orta gerilim trafolarının kullanımı,

5) Deniz, göl ve akarsu tabanlarının doğal yapısında değişiklik,

c) Bitiş sınırına kadar, savaş hali dışında ağır ateşli silahlar kullanılması, lisans sahibinden izin almaksızın yapılamaz.

İletim hatlarının boru hattı dışında kalan üniteleri ile rafineri veya lisanslı depolama tesisi emniyet şeridi içinde, dış duvardan (veya çitten) itibaren;

a) 100 metre uzaklığa kadar;

1) Yanıcı, parlayıcı, patlayıcı, aşındırıcı maddelerin üretimi ve depolanması,

2) Tesise zarar verebilecek nitelik ve nicelikte ateş yakılması, yanıcı, parlayıcı, patlayıcı, aşındırıcı maddelerin kullanımı,

3) Katodik koruma sistemi ile girişim yaratabilecek malzemeden bina,

4) Yüksek ve orta gerilim trafolarının kullanımı,

5) Deniz, göl ve akarsu tabanlarının doğal yapısında değişiklik,

b) Bitiş sınırına kadar, savaş hali dışında ağır ateşli silahlar kullanılması, lisans sahibinden izin almaksızın yapılamaz.

Emniyet şeritleri, faaliyete başlama öncesinde tesis sahiplerince basın yoluyla kamuoyuna duyurulur.

Mecra ve emniyet şeritlerinin oluşturulmasında 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu hükümleri kapsamı dışında bölgelerde bu madde hükümleri uygulanır.

Mevcut yaklaşım kılavuzunda değişiklik ihtiyacı duyan lisans sahiplerince yapılacak başvuru ekinde, "güncelleştirilmiş yaklaşım kılavuzu beyanı", "yaklaşım kılavuzu değişikliği onay önerisi" yer alır.

Görevli personelin vasıfları ve eğitimi

Madde 15- Lisans sahipleri; tesislerin işletilmesinde, görevinin gerektirdiği vasıf ve eğitime sahip personel istihdam eder, personelin görev tanımı ile eğitim sürelerini kapsayacak şekilde bir program hazırlar ve uygular.

Tesislerde görevli tüm personel; acil durum, yanıcı, patlayıcı sıvı ve gazların özellikleri ile potansiyel tehlikeler, yangınla mücadele ve ilk yardım konularında eğitilir. Ayrıca ilgili personel kendi görev alanlarında, belirli aralıklarla tekrarlanan uygulamalı eğitime tabi tutulur.

Acil durumda müdahale

Madde 16- Lisans sahipleri, acil durum esnasında ihtiyaç duyulacak personel, ekipman, alet ve malzemeleri hazır bulundurur ve tesislerdeki potansiyel tehlikeler ve müdahale imkanları hakkında ilgili makamlara bilgi verir. Acil durum halinde, ilgili mevzuat doğrultusunda gerekli emniyet tedbirleri alınarak lisans sahiplerince müdahalede bulunulabilir.

 Lisans sahipleri, etki alanındaki personel ve halkın tahliyesi ile diğer gerekli önlemlerin alınması için ilgili yerel makamlar ile koordinasyon sağlar.

 

 

Yürürlük

 

 

Madde 17- Bu Yönetmelik, ............. tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

 

 

Yürütme

 

 

Madde 18- Bu Yönetmelik hükümlerini Başkan yürütür.