Globalleşen ekonomi dünyasında işletmelerin gerçek karı, ürünlerini bir kez alan çok sayıda müşteriden değil, ürünlerine güvenen ve her defasında ürünlerini tercih eden sadık müşterilerden sağlanır hale gelmiştir. Rekabet avantajını sağlayabilmek, sadık müşteriler kazanabilmek ve müşterilerin seçimini etkileyen 'fark yaratan' olabilmek için işletmeler, ürünlerinin hem maliyetlerini aşağıya çekmeli hem de ürünlerinin müşteri beklentilerini eksiksiz karşılayacağını belgelendirmek suretiyle garanti etmelidir.
Bu da ancak, işletmelerde tasarım aşamasından başlayarak üretim, pazarlama ve satış sonrası hizmetlere kadar tüm aşamaları kapsayan ve sürekli gelişmeyi hedefleyen Kalite Yönetim Sistemlerinin uygulanmasıyla olacaktır.
ISO 9001 Standardları, 1947 yılında kurulan, merkezi İsviçre'nin Cenevre kentinde yer alan ve 90 dan fazla ülkenin üye olduğu Uluslararası Standardizasyon Örgütü (International Organization for Standardization - ISO) tarafından geliştirilmiştir.
ISO 9000 Standardı, ilk olarak 1987 yılında Kalite Güvence Sistemi olarak yayınlanmış ve 1994 yılında revizyona uğramış ve yeniden Kalite Güvence Sistemi olarak yayınlanmıştır. Standart son olarak 2000 yılında revizyona uğramış ve bu sefer KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ olarak yayınlanmıştır.
ISO 9000 Standardının 2000 versiyonu, önceki versiyonlardaki konulara ilave olarak sürekli iyileştirme, verimliliğin arttırılması ve müşteri odaklılığını ön planda tutan bir yönetim modeli sunmaktadır.
ISO 9000 Kalite Standartları Serisi, etkili bir yönetim sisteminin nasıl kurulabileceğini, dokümante edilebileceğini ve sürekli gelişmenin nasıl sağlanabileceğini göz önüne sermektedir.
ISO 9000:2000 Standartları dört temel standarttan oluşmaktadır. Bunlar;
Belgelendirmeye esas teşkil eden sadece ISO 9001:2000 standardıdır.
ISO 9002, ISO 9003 artık güncelliğini yitirmiş standartlardır.
ISO 9000, ISO 9004 ve ISO 19011 kılavuz standartları ise ana standart olan ISO 9001'i desteklemektedir.
ISO 9000 Kalite Yönetim Sistemleri, bir ürüne veya kuruma ait değildir. Büyük olsun, küçük olsun, imalat sektörü veya hizmet sektöründe olsun, kamu veya özel sektöre uygulanabilir.
ISO 9000:2000 Kalite Yönetim Sistemi'nin Yararları
ISO 9000:2000 Kalite Yönetim Sistemi'nin avantajları şu şekilde özetlenebilir
- Olumlu kültürel değişimle beraber çalışanların kalite bilincinde artış sağlanması,
- İşletmenin piyasadaki imaj (prestij) ve itibarında artış sağlanması,
- Pazarlama faaliyetlerinde daha iyi rekabet olanağı sağlanması,
- İşletmenin uluslararası geçerliliğe sahip bir kalite belgesi edinmesinin getirdiği ticari avantajlardan (ihracat, ihale) yararlanabilme,
- Müşterilere ( ve potansiyel müşterilere ) işletmenize ilişkin güven ve sadakatin aşılanması ve artmasının sağlanması,
- Uygunsuz ürün/hizmetin kontrol altında tutulmasıyla müşteri mağduriyetinin azaltılması ve müşteri memnuniyetinde artış sağlanması,
- Hata oranlarında, firelerde, yeniden işlemelerde azalma sağlayarak, maliyet ve zamandan tasarrufla, karlılığın ve verimliliğin arttırılması,
- Girdi, üretim ve son kontrollerin izlenebilirlik ve denetimi ile kaynakların optimum kullanımı,
- Tüm süreçlerin ve faaliyetlerin bir plan ve program dahilinde kontrol ve denetimi ile sürekli olarak iyileştirme ve gelişmenin sağlanması,
- Tedarikçilerin seçiminde, değerlendirilmesinde ve takibinde kolaylık sağlaması,
- İşletme içi yetki ve sorumlulukların tespiti ve dağıtılmasıyla organizasyonel yapının güçlenmesi,
- İşletme içi sağlıklı bilgi akışı ve iletişimde iyileşmenin sağlanması,
- İşletme süreç ve faaliyetlerinin standartlaştırılmasını sağlayacak dokümantasyonun oluşturulması,
- Geçmişe yönelik kayıtların düzenli bir şekilde tutulmasını sağlayacak alt yapının oluşturulması,
- Objektif veriler ve istatiksel ölçümler doğrultusunda durum analizlerinin yapılabilmesi ve geleceğe yönelik kararlarda bu analiz sonuçlarının kullanılabilmesi,
- Elde edilen istatikler sonucunda, aile şirketlerinin, şirketler içindeki oranları; İsviçre"de %85, İngiltere"de %75, İtalya"da %95, ABD"de %95 ve Türkiye"de %95 şeklindedir. Ülkemizde aile şirketlerinin yaklaşık %85 i 3.ncü kuşağa geçmeden yok olup gitmektedir.
Kurumsallaşmak işletmelerin devamlılığının teminatıdır. Kurumsallaşmanın esası, ISO 9001 ve Toplam Kalite Yönetimi gibi yönetim sistemlerinin kuruluşlarda uygulanmasıdır.
Kurumsallaşmak, acımasız rekabet ortamında yöneticilerin asli işlerine zaman ayırmalarını sağlayacak yegâne çözümdür.
Yöneticilerin asli işi, firma stratejilerini, hızla değişen ekonomik ve politik dengelere uygun olarak düzenlemek ve insan, finans, sermaye kaynaklarının en verimli şekilde kullanılmasını sağlamak olmalıdır.